12 Cách nhớ từ vựng lâu trong tiếng Anh

Từ vựng là nền tảng cốt lõi của ngôn ngữ. Dù bạn đang học tiếng Anh để giao tiếp, ôn thi IELTS/TOEIC hay phục vụ công việc, việc ghi nhớ được số lượng lớn từ vựng trong thời gian dài là điều kiện tiên quyết. Tuy nhiên, nhiều người gặp phải tình trạng “học trước quên sau”, học từ mới hôm nay nhưng lại không thể nhớ được sau vài ngày. Vậy cách nhớ từ vựng lâu là gì và làm thế nào để cải thiện trí nhớ từ vựng một cách bền vững và khoa học?

Bài viết sau đây sẽ giới thiệu 12 phương pháp đã được chứng minh hiệu quả trong việc giúp người học tiếng Anh ghi nhớ từ vựng lâu dài, dễ áp dụng trong thực tế và phù hợp với mọi trình độ.

1. Hiểu sâu ý nghĩa và cách dùng của từ

Một trong những cách nhớ từ vựng lâu hiệu quả và bền vững nhất chính là không học thuộc lòng một cách máy móc. Việc chỉ tra nghĩa tiếng Việt rồi ghi nhớ ngắn hạn thường khiến người học rơi vào tình trạng “học trước quên sau”.

Để cải thiện khả năng ghi nhớ, bạn cần hiểu sâu và nắm vững toàn bộ khía cạnh của mỗi từ vựng. Trước tiên, hãy bắt đầu với định nghĩa tiếng Anh chính xác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bản dịch sang tiếng Việt.

Cách này giúp bạn tư duy bằng tiếng Anh ngay từ đầu – một yếu tố quan trọng trong cách nhớ từ vựng lâu và tăng khả năng phản xạ ngôn ngữ tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc xác định từ loại và cách biến đổi của từ (danh từ, động từ, tính từ, trạng từ…) cũng rất cần thiết. Một từ có thể mang nhiều ý nghĩa và đóng nhiều vai trò khác nhau trong câu.

Ngoài ra, bạn nên chú ý đến:

• Các cấu trúc ngữ pháp và cụm từ thường đi kèm (collocations, phrasal verbs, idioms)

• Ngữ cảnh sử dụng: Từ này dùng trong hoàn cảnh trang trọng hay thân mật? Trong văn nói hay văn viết?

• Sự khác biệt về sắc thái nghĩa, đồng nghĩa – trái nghĩa để phân biệt các từ tương tự.

Ví dụ cụ thể: Từ “address” không chỉ có nghĩa là “địa chỉ” (danh từ), mà còn mang nghĩa là “giải quyết” (động từ), như trong cụm “address a problem” (giải quyết một vấn đề). Nếu bạn chỉ học một nghĩa duy nhất, bạn sẽ bỏ lỡ hàng loạt tình huống sử dụng đa dạng của từ này, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả ghi nhớ.

Việc đào sâu hiểu biết về mỗi từ không chỉ giúp bạn mở rộng vốn kiến thức mà còn là một cách nhớ từ vựng lâu cực kỳ hiệu quả. Khi bạn hiểu cách từ đó hoạt động trong thực tế, bạn sẽ dễ dàng hình dung và gắn kết nó với các tình huống thực tế trong cuộc sống hoặc công việc.

2. Học từ vựng trong ngữ cảnh

Cách nhớ từ vựng lâu mà nhiều người học tiếng Anh trình độ trung cấp đến nâng cao khuyến nghị chính là học từ trong ngữ cảnh cụ thể thay vì học rời rạc từng từ đơn lẻ. Bởi lẽ, não bộ của con người hoạt động hiệu quả hơn khi được tiếp nhận thông tin trong một hệ thống có logic, liên kết và cảm xúc.

Học từ vựng theo kiểu liệt kê nghĩa tiếng Việt như:

• “predict” = dự đoán

…sẽ khiến bạn dễ dàng quên đi chỉ sau vài ngày. Trong khi đó, nếu bạn đặt từ vào một câu hoàn chỉnh như:

• “Experts predict that global temperatures will rise significantly in the next decade.”

…thì não bộ không chỉ ghi nhớ từ “predict” mà còn ghi nhớ cấu trúc ngữ pháp, ngữ cảnh, thậm chí cả sắc thái và nội dung thông tin đi kèm. Đây là yếu tố quan trọng giúp bạn xây dựng tư duy ngôn ngữ và là cách nhớ từ vựng lâu rất được ưa chuộng trong các phương pháp học tiếng Anh hiện đại.

Ngoài câu văn, bạn có thể học từ qua đoạn hội thoại, bài báo ngắn, truyện tranh, tin tức hoặc video có phụ đề. Việc đặt từ trong môi trường ngôn ngữ thật sẽ tạo ra sự kết nối tự nhiên, giúp bạn hiểu rõ cách dùng từ trong từng tình huống cụ thể – trang trọng hay thân mật, nói hay viết, tích cực hay tiêu cực.

3. Ứng dụng phương pháp lặp lại ngắt quãng (Spaced Repetition)

Đây là kỹ thuật dựa trên nguyên lý hoạt động của trí nhớ dài hạn. Bạn sẽ ôn lại từ vựng theo các khoảng thời gian cách nhau, giúp từ vựng “đi sâu” vào não bộ.

Lộ trình ôn tập mẫu:

• Ngày 1: học từ mới

• Ngày 2: ôn lại

• Ngày 4: ôn tiếp

• Ngày 7: nhắc lại

• Ngày 14: củng cố lần cuối

Một số ứng dụng nổi bật như Anki, MochiMochi, Quizlet đều tích hợp phương pháp này, rất phù hợp với người học hiện đại.

>>> Xem thêm: 5 Ứng Dụng Học Tiếng Anh Cho Người Mất Gốc Hiệu Quả

4. Gắn từ với hình ảnh, cảm xúc hoặc câu chuyện

Khi một từ vựng mới được gắn liền với một hình ảnh cụ thể, một đoạn phim tưởng tượng trong đầu, hoặc một câu chuyện có liên quan đến cuộc sống thật của bạn, khả năng ghi nhớ sẽ được nâng cao rõ rệt. Đây là cách nhớ từ vựng lâu không chỉ hiệu quả mà còn thú vị, giúp quá trình học ngôn ngữ trở nên sống động và dễ tiếp thu hơn.

Một số phương pháp bạn có thể áp dụng:

• Tưởng tượng hình ảnh hài hước, bất ngờ liên quan đến từ. Sự bất thường kích thích trí nhớ lâu dài.

• Sáng tạo một câu chuyện ngắn có chứa từ vựng cần học. Câu chuyện càng độc đáo, bạn càng dễ ghi nhớ.

• Liên kết từ mới với cảm xúc cá nhân hoặc kỷ niệm riêng. Những gì có yếu tố cảm xúc luôn in đậm trong trí nhớ.

Ví dụ, để học từ “melancholy” (có nghĩa là u sầu, u buồn), bạn có thể tưởng tượng ra khung cảnh một buổi chiều mưa rả rích, bạn ngồi bên cửa sổ, tay cầm tách trà nóng, nghe bản nhạc piano trầm lắng. Chính cảm xúc ấy sẽ giúp bạn ghi nhớ từ vựng không chỉ trong vài giờ mà có thể là cả năm sau vẫn còn ấn tượng.

5. Sử dụng ngay từ vựng vừa học

Trong số các cách nhớ từ vựng lâu, việc sử dụng ngay từ vựng mới sau khi học là một phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều nghiên cứu về ngôn ngữ chỉ ra rằng, từ vựng chỉ thật sự được ghi nhớ khi người học đưa nó vào ngữ cảnh sử dụng thực tế, thay vì chỉ đọc lướt hoặc học thuộc lòng một cách máy móc.

Ngay sau khi tiếp thu từ mới, bạn nên lập tức vận dụng từ đó trong các hoạt động hàng ngày. Đây là cách nhớ từ vựng lâu giúp não bộ ghi nhận từ ngữ dưới dạng hành vi ngôn ngữ thực tiễn, thay vì chỉ là kiến thức lý thuyết. Một số cách áp dụng hiệu quả gồm:

• Viết câu chứa từ vựng vừa học, đảm bảo đúng ngữ pháp và tình huống sử dụng

• Lồng ghép từ mới vào đoạn văn, email, bài luận hoặc nhật ký tiếng Anh cá nhân

• Giao tiếp tiếng Anh hằng ngày, kể cả khi bạn chỉ luyện nói một mình hoặc trò chuyện với bạn học

• Sử dụng chatbot hoặc các ứng dụng luyện nói tiếng Anh để đặt câu, phản xạ nhanh với từ vựng mới học

Khi từ vựng được lặp lại thông qua lời nói, hành động viết hoặc phản xạ thực tế, bạn đang tạo điều kiện cho trí nhớ dài hạn phát triển. Đây không chỉ là cách nhớ từ vựng lâu mà còn là cách nâng cao khả năng giao tiếp, phản xạ và tư duy ngôn ngữ bằng tiếng Anh.

6. Sử dụng phương pháp ghi nhớ âm thanh (mnemonics)

Cách nhớ từ vựng lâu rất phù hợp với những người có trí tưởng tượng phong phú hoặc thiên hướng học qua âm thanh là sử dụng phương pháp ghi nhớ bằng âm thanh (mnemonics). Đây là kỹ thuật giúp bạn biến những từ khó, dài hoặc trừu tượng thành những hình ảnh, âm thanh hoặc cụm từ dễ hình dung và gây cười.

Ví dụ:

• Với từ “subtle” (tinh tế, khó nhận thấy), bạn có thể tưởng tượng cảnh ai đó đang “sờ tay” rất nhẹ vào vai bạn – cảm giác mơ hồ ấy chính là “subtle”.

  

Sự ngớ ngẩn hoặc phi logic trong cách liên tưởng lại chính là điểm mạnh, bởi chúng khiến não bộ chú ý và ghi nhớ dễ dàng hơn. Mnemonics có thể được áp dụng bằng cách:

• Tạo âm thanh gần giống tiếng Việt

• Biến từ tiếng Anh thành một hình ảnh hài hước

• Đặt từ trong một câu chuyện bất ngờ, kỳ quặc

• Dùng lặp lại có vần điệu để tăng ấn tượng

Phương pháp này không chỉ giúp bạn dễ học hơn mà còn khiến quá trình học trở nên thú vị hơn rất nhiều. Và quan trọng nhất, đây là cách nhớ từ vựng lâu đã được chứng minh hiệu quả qua hàng triệu người học ngôn ngữ trên thế giới. Nếu bạn từng chật vật với các từ dài, khó hoặc trừu tượng, hãy thử mnemonics để trải nghiệm sự khác biệt.

7. Học theo nhóm từ, chủ đề hoặc sơ đồ tư duy

Khi các từ có liên kết logic, bạn sẽ dễ ghi nhớ hơn. Học từ theo nhóm chủ đề là cách hiệu quả để tạo mạng lưới ghi nhớ:

• Chủ đề “Du lịch”: itinerary, passport, accommodation, visa, travel insurance…

• Chủ đề “Giáo dục”: curriculum, assignment, lecturer, diploma…

Sử dụng sơ đồ tư duy (mind map) để trực quan hóa mối quan hệ giữa các từ cũng là một cách nhớ từ vựng lâu cực kỳ hiệu quả.

8. Viết tay và ghi chú sáng tạo

Trong thời đại số, việc viết tay có thể bị xem nhẹ, nhưng thực tế, đây lại là một trong những cách nhớ từ vựng lâu rất hiệu quả đối với nhiều người học. Viết tay không chỉ giúp bạn chậm lại để suy nghĩ kỹ hơn về từ vựng, mà còn kích hoạt các vùng não liên quan đến ghi nhớ và xử lý ngôn ngữ một cách sâu sắc hơn, từ đó giảm thiểu tình trạng học vẹt, học qua loa.

Bạn có thể áp dụng một số cách ghi chú sáng tạo sau để tăng hiệu quả của cách nhớ từ vựng lâu:

• Sử dụng sổ từ vựng cá nhân, chia theo từng chủ đề như sức khỏe, giáo dục, du lịch, công việc…

• Mỗi trang ghi 1 từ, kèm theo định nghĩa tiếng Anh, ví dụ cụ thể và hình minh họa đơn giản

• Dùng bút màu hoặc ký hiệu riêng để phân loại từ loại (danh từ, động từ, tính từ…), mức độ khó hoặc tần suất sử dụng

Quá trình bạn tự tay ghi chép lại từ vựng không đơn thuần là sao chép, mà là đang tái hiện và xử lý thông tin ngôn ngữ một cách chủ động, giúp não bộ lưu giữ lâu hơn. Đây là lý do vì sao nhiều người học ngoại ngữ vẫn trung thành với sổ tay từ vựng, xem đó là cách nhớ từ vựng lâu vừa hiệu quả vừa dễ duy trì trong thời gian dài.

9. Học qua âm thanh, video, bài hát hoặc phim ảnh

Từ vựng khi xuất hiện trong âm nhạc, phim ảnh sẽ dễ ghi nhớ nhờ cảm xúc và âm điệu. Đây là cách nhớ từ vựng lâu phù hợp với người học thiên về thính giác hoặc cảm xúc.

Bạn có thể:

• Xem phim có phụ đề, ghi lại các cụm từ thú vị

• Nghe podcast tiếng Anh mỗi sáng

• Học từ vựng qua bài hát yêu thích

Không những cải thiện vốn từ, bạn còn nâng cao phát âm, ngữ điệu và khả năng nghe hiểu.

>>> Xem thêm: Học Tiếng Anh Qua Phim: Top 10 Bộ Phim Giúp Bạn Giỏi Tiếng Anh Tự Nhiên

10. Giao tiếp, luyện nói tiếng Anh thường xuyên

Muốn ghi nhớ từ vựng lâu, bạn không thể chỉ học trên giấy. Cách nhớ từ vựng lâu hiệu quả nhất là biến nó thành một phần trong giao tiếp hàng ngày. Khi bạn sử dụng từ vựng để nói, để phản hồi, để biểu đạt ý tưởng thật, trí nhớ sẽ được củng cố một cách tự nhiên và bền vững.

Bạn có thể:

• Tham gia câu lạc bộ tiếng Anh hoặc nhóm học trực tuyến

• Học qua video call với giáo viên bản ngữ

• Tự luyện nói mỗi ngày trước gương

Việc lặp lại và vận dụng từ trong bối cảnh thật không chỉ giúp ghi nhớ lâu mà còn cải thiện khả năng phản xạ và sử dụng ngôn ngữ tự nhiên. Đây là cách nhớ từ vựng lâu được áp dụng hiệu quả trong mọi chương trình học tiếng Anh hiện đại.

11. Học từ theo cụm (collocations) thay vì từng từ đơn

Người bản xứ thường không nói “decision” một mình, mà là “make a decision”. Việc học các collocation giúp bạn:

• Nhớ từ lâu hơn nhờ ngữ cảnh quen thuộc

• Tăng khả năng phản xạ tự nhiên

• Sử dụng từ đúng và chính xác hơn trong thực tế

Ví dụ:

• “pay attention” (chú ý)

• “catch a cold” (bị cảm lạnh)

• “heavy traffic” (giao thông đông đúc)

Cách nhớ từ vựng lâu này sẽ giúp bạn tạo thói quen học cụm từ sẽ giúp bạn tránh lỗi ngữ pháp và giao tiếp lưu loát hơn.

12. Biến việc học từ vựng thành thói quen hàng ngày

Không có cách nhớ từ vựng lâu nào thực sự hiệu quả nếu bạn thiếu sự kiên trì. Việc biến việc học từ vựng thành một phần trong thói quen hàng ngày chính là chìa khóa giúp bạn ghi nhớ bền vững và cải thiện liên tục.

Hãy bắt đầu với:

• Đặt mục tiêu cụ thể: học 5–10 từ mỗi ngày

• Chọn khung giờ cố định để não bộ ghi nhớ dễ hơn: sáng, trưa hoặc tối

• Theo dõi tiến độ, đánh giá hàng tuần để thấy sự tiến bộ

• Kết hợp nhiều phương pháp học (hình ảnh, âm thanh, ngữ cảnh…) để tránh nhàm chán

Duy trì một thói quen nhỏ mỗi ngày chính là nền tảng của mọi cách nhớ từ vựng lâu hiệu quả. Kiên trì từng bước, bạn sẽ thấy vốn từ của mình phát triển rõ rệt theo thời gian.

Học tiếng Anh tại Trung tâm Anh ngữ Việt Âu Mỹ (VEA)

Nếu bạn đang tìm kiếm một môi trường học tiếng Anh chất lượng, hỗ trợ phát triển toàn diện từ nền tảng đến nâng cao, Việt Âu Mỹ (VEA) là lựa chọn đáng cân nhắc. Với đội ngũ giảng viên nhiều kinh nghiệm, phương pháp giảng dạy trực quan, dễ hiểu cùng giáo trình cập nhật sát thực tế, VEA không chỉ giúp học viên cải thiện kỹ năng nghe nói đọc viết mà còn xây dựng cách nhớ từ vựng lâu hiệu quả thông qua các hoạt động thực hành, trò chơi ngôn ngữ và phản xạ giao tiếp thường xuyên.

Tóm lại, việc ghi nhớ từ vựng tiếng Anh không còn là thách thức nếu bạn lựa chọn đúng phương pháp học và môi trường học phù hợp. Hãy kết hợp nhiều cách nhớ từ vựng lâu một cách linh hoạt, từ học trong ngữ cảnh, liên tưởng bằng hình ảnh, lặp lại ngắt quãng đến vận dụng thực tế hằng ngày.

Khi bạn học đúng cách, đều đặn và có định hướng rõ ràng, vốn từ vựng sẽ không chỉ ở lại trong trí nhớ, mà còn trở thành công cụ hiệu quả giúp bạn làm chủ tiếng Anh một cách tự nhiên và lâu dài.